Chương 351: Thượng phẩm vô hàn môn, hạ phẩm vô thế tộc
Chương 351/914
(*Thượng phẩm vô hàn môn, hạ phẩm vô thế tộc: Trong hàng ngũ quan lại cao cấp thì không có người xuất thân hàn vi, còn ở hàng ngũ thấp hèn thì không có con cháu thế tộc.)
….
Sau khi bảng vàng được ban xuống, triều đình liền bắt đầu sắp xếp chức vị cho các tân tiến sĩ.
Các thế gia đã cảm nhận được ý định của Hoàng thượng - muốn nâng đỡ hàn môn, lấy đó mà kiềm chế bọn họ nên lần này, trong việc phân bổ chức vị, họ càng thêm thận trọng.
Cố Ngọc tại Lại bộ lại một lần nữa nếm trải mùi vị bị người lạnh nhạt. Hơn phân nửa quan viên trong Lại bộ đều xuất thân từ thế gia, nhìn nàng như nhìn kẻ trộm, trong bóng tối âm thầm dõi theo từng cử động.
Thượng thư họ Trương, người vốn có tiếng là “hổ mặt cười”, đến nay ngay cả nụ cười trước mặt Cố Ngọc cũng sắp không giữ nổi.
Khi hay tin Cố Ngọc bị Hình bộ đuổi ra, rồi được điều đến Lại bộ, Trương Thượng thư vốn tưởng rằng dưới tay mình lại thêm một nhân tài, sau này đỡ phải bận tâm nhiều việc.
Nhưng giờ đây, đối mặt với áp lực từ khắp các thế gia, ông chỉ mong được như Cư Tử Thạch của Hình bộ - đem cái củ khoai bỏng tay này mau chóng tống đi.
Có điều, Trương Thượng thư bao năm mang tiếng “hổ mặt cười”, rốt cuộc cũng chẳng thể làm ra được chuyện như Cư Tử Thạch kia, chỉ đành dặn thuộc hạ cho Cố Ngọc ngồi “ghế lạnh”.
Mọi công việc đều không cho nàng đụng tay vào, Cố Ngọc có hỏi gì, bọn họ cũng trả lời mơ hồ, chẳng chịu cho nàng một lời rõ ràng.
Thế nhưng chưa qua được mấy ngày, Trương Thượng thư đã bị triệu vào Điện Cần Chính, Hoàng thượng đích thân hỏi:“Cố khanh làm việc dưới tay khanh ra sao rồi?”
Ra sao ư?Ông dám nói không tốt sao?
Từ trước đến nay, chưa từng có ai được Hoàng thượng thân hỏi đến mức ấy.
Trương Thượng thư chỉ đành lau mồ hôi trên trán, đáp:“Cố tiểu công gia thông tuệ linh hoạt, là phúc của Lại bộ thần.”
Lời vừa thốt ra, mấy vị đại thần xuất thân thế gia trong điện đều quay đầu nhìn sang.
Một bên là Hoàng thượng, một bên là thế gia, Trương Thượng thư cảm thấy bản thân như bị ép giữa hai tảng núi, khổ không tả nổi.
Mỗi sớm mở mắt ra, ông liền lo nghĩ làm sao để “mời” được Cố Ngọc đi nơi khác, lo đến mức tóc lại rụng thêm mấy sợi.
Phó thừa tướng dưới trướng ông, Lý Thị lang, bèn hiến kế: bảo ông học theo Cư Tử Thạch, tỏ thái độ lạnh nhạt đôi chút.
Nhưng đến khi thực sự đối mặt Cố Ngọc, ông lại chẳng làm nổi. Cái danh “hổ mặt cười” đâu phải hư danh, nụ cười giả tạo trên mặt ông đeo đã quá lâu, giờ muốn gỡ cũng chẳng gỡ nổi.
Cố Ngọc mở miệng nói năng khiêm nhường, cung kính, khiến ông chẳng thể bắt lỗi.
Nếu không phải vì nàng cứ khăng khăng muốn bênh vực hàn môn, Trương Thượng thư ắt đã coi nàng như báu vật mà cung phụng rồi.
Không khí trong công nha Lại bộ vì thế mà trở nên ngột ngạt, từng cử động của Cố Ngọc đều bị người ta dõi theo, ngay cả mỗi nét bút nàng viết ra cũng sẽ bị kẻ khác kín đáo đem đi.
Cố Ngọc khẽ thở dài - xem ra, nàng cũng chẳng thể ở lại Lại bộ được bao lâu.
Nàng vẫn chăm chú lật xem sổ sách thì Trương Thượng thư thong thả bước tới, hỏi:“Cố tiểu công gia, việc Hoàng thượng giao cho, người làm đến đâu rồi?”
Trước kia, ông còn gọi một tiếng “hiền điệt”, giờ lại đổi thành “Cố tiểu công gia”.
Nhưng Cố Ngọc chẳng hề để tâm.
Nàng mỉm cười ôn hòa:“Vẫn chưa hoàn toàn định xong. Vãn bối tuổi còn nhỏ, vào triều chưa lâu, nhiều chỗ suy nghĩ chưa chu đáo, mong Thượng thư chỉ giáo.”
Trương Thượng thư vuốt râu, dò xét nói:“Cứ theo lệ cũ mà làm, ắt chẳng sai được.”
Cố Ngọc đáp:“Nhưng năm nay không như những năm trước. Trước kia đa phần là con cháu thế gia, cha truyền con nối, chỗ trống để lại có người kế vào. Còn nay, hơn hai trăm tiến sĩ đều là người hàn môn, không gốc không rễ, chỗ an bài quả thực là điều nan giải.”
Con cháu thế gia xưa nay không chịu làm những việc tạp vụ nhỏ nhặt, thậm chí còn coi các chức quan cấp thấp là “quan trọc”, lấy đó để tự cao tự quý.
Đây là điều mà ai trong triều cũng ngầm hiểu, chẳng ai nói ra.
Bởi vậy, dù cùng đỗ trên một bảng vàng, địa vị và đãi ngộ giữa thế gia và hàn môn lại cách biệt một trời một vực.
Tất cả đều bởi thế gia nắm quyền trong tay quá chặt. Một đứa trẻ, từ khi sinh ra, con đường tương lai đã được định sẵn.
Như Cừu Hữu, cha là Ngự sử đại phu của Ngự sử đài nên y dễ dàng trở thành Ngự sử.
Lại như Địch La, cha là Đại lý tự khanh tiền nhiệm, dù trong Đại lý tự còn bao nhiêu lão quan kinh nghiệm dày dạn, vẫn bị ép phải xếp dưới Địch La.
Nếu phụ thân Cố Ngọc là Trấn Quốc công không tử trận, Cố gia quân còn tồn tại thì nàng cũng sẽ là người kế thừa vị trí thống lĩnh Cố gia quân.
Tại Đại Vũ triều, chế độ “cha truyền con nối” của các thế gia đã trở thành thông lệ, quan vị chẳng còn là quan vị mà là tài sản riêng của từng dòng họ.
Cũng chính vì thế mà sinh ra câu nói:“Thượng phẩm vô hàn môn, hạ phẩm vô thế tộc.”
Lâu ngày thành quen, họ càng sinh tâm ỷ thế, đối với Hoàng thượng thiếu kính sợ, đối với bách tính lại càng vô trách nhiệm.
Trương Thượng thư nói:“Chuyện này có gì khó. Xưa nay hàn môn đa phần đều được phái ra ngoài làm huyện quan, từ cơ sở mà rèn luyện - đối với những người chỉ biết dùi mài kinh sử, chẳng phải là kinh nghiệm quý báu lắm sao?”
“Chỉ biết dùi mài kinh sử.”
Cố Ngọc thầm nhấm nháp mấy chữ ấy trong lòng, cảm thấy lạnh buốt tận tâm can.
Nhưng ngoài mặt vẫn giữ bình tĩnh, nàng mỉm cười đáp:“Thượng thư nói rất có lý. Chỉ là năm nay khoa xuân chính do Hoàng thượng ân đặc nên không tiện sắp đặt quá nhiều chức huyện quan.”
Trương Thượng thư nói:“Giang Nam chẳng phải vẫn còn trống sao…”
Cố Ngọc vội cắt lời:“Hoàng thượng đặc biệt căn dặn, Giang Nam là trọng địa quân sự, năm ngoái vừa xảy ra biến cố, trừ những hàn môn bản địa thì không nên tùy tiện phái người đến.”
Lời này vừa dứt, Trương Thượng thư bị chặn họng, nói không ra lời.
Đến lúc này ông mới nhận ra, Cố Ngọc đã quyết tâm muốn đưa đám hàn môn ấy vào các chức vị tại kinh thành.
Nụ cười trên mặt Trương Thượng thư dần tắt, nói:“Chẳng lẽ Cố tiểu công gia muốn cho bọn họ bổ vào tam tỉnh lục bộ, công khanh hầu tước hay sao?”
Cố Ngọc khẽ lắc đầu:“Như Thượng thư đã nói, bọn họ không có gốc rễ, chỉ quen đọc sách, bàn việc chính trị cũng chỉ là nói suông, tuyệt đối không thể đảm nhiệm chức vị trọng yếu.”
Các thế gia vốn gắn kết chặt chẽ, không thể tách rời. Dù Cố Ngọc có cưỡng ép sắp đặt bọn họ vào, chẳng mấy chốc sẽ bị thế gia nuốt trọn.
Trương Thượng thư nửa khuyên nhủ, nửa răn đe:“Cố tiểu công gia hiểu được vậy là tốt. Hàn môn sĩ tử nghèo khổ đã lâu, nay bỗng được vinh hoa, tầm nhìn còn nông cạn. Nếu mới vào triều đã đảm nhiệm chức lớn, dễ phạm sai lầm, đến lúc ấy không chỉ cô phụ Hoàng ân, mà ngay cả Cố tiểu công gia cũng bị liên lụy.”
Cố Ngọc ghi nhớ từng lời, giả vờ như đang trăn trở, nói:“Thượng thư nói đúng lắm. Nghĩ đi nghĩ lại, dường như bọn họ thật chẳng có chỗ nào có thể an bài được.”
Trương Thượng thư đáp:“Sao lại nói là không có chỗ chứ? Hàn môn thì chỉ nên ở vị trí thấp, không thể ở cao. Nếu huyện lệnh không đủ chỗ thì phái ra xa hơn cũng được; nếu vẫn không đủ, chức huyện thừa, lại bút cũng chẳng phải không thể.”
Cố Ngọc khéo léo xoay chuyển:“Ta cũng muốn an bài giản tiện như thế, chỉ sợ Hoàng thượng bên kia không đồng ý.”
Trương Thượng thư bị thái độ mềm mà cứng, dầu muối không thấm của nàng làm cho bực bội.
Rõ ràng Cố Ngọc không muốn để đám hàn môn kia ra ngoài làm chức nhỏ, lại còn mang Hoàng thượng ra đè lên đầu ông.
Nhưng nếu bảo nàng cố tình muốn đưa họ vào chức trọng thì giọng điệu nàng lại chẳng có vẻ cứng rắn như vậy.
Trương Thượng thư chán nản nói:“Cái này cũng không được, cái kia cũng không xong, chẳng lẽ phải lập riêng một nha môn cho bọn họ sao?”
Lời vừa dứt, Cố Ngọc bỗng cất tiếng cười sáng sủa:“Hay lắm, chủ ý hay lắm Trương Thượng thư!”